الشيخ علي المشكيني
211
تفسير روان (فارسى)
يعنى : اى پيامبر ، ما پيش از تو در اعصار گذشتهء تاريخ هيچ رسولى كه فرشتهء وحى را ببيند و احكام آسمانى را از او فرا گيرد و هيچ نبيّى كه احكام الهى را در خواب فراگيرد نفرستاديم مگر آنكه هنگامى كه آرزو مىكرد شيطان در ميان آرزوهايش القاى فساد مىنمود . مراد آرزوى عملى است يعنى اقدام به پياده كردن اهداف الهى و دين و شريعت و كتاب آسمانى او ، و شيطان در ميان آرزوها و اهداف او القاى فساد مىكرد يعنى هرگونه گفتار باطل در ردّ دعوت او نظير آنكه دروغگوست ، شاعر است ، جادوگر است ، سخنش از افسانههاى پيشينيان است ، و هر رقم عمل افسادى و توطئه بر ضد او ايجاد مىكرد . پس خداوند آنچه را كه شيطان القا مىكرد زايل مىنمود ، سپس آيات كتاب و نشانههاى صدق نبوت و حقانيت شريعت خود را استحكام مىبخشيد ، و البته خداوند دانا و حكيم است . لِيَجْعَلَ مَا يُلْقِى الشَّيْطَانُ فِتْنَةً لِّلَّذِينَ فِى قُلُوبِهِم مَّرَضٌ وَالْقَاسِيَةِ قُلُوبُهُمْ وَإِنَّ الظَّالِمِينَ لَفَى شِقَاقٍ بَعِيدٍ يعنى : خداوند ، شيطان را چنين فرصتى در القائات باطل و توطئهء فاسد بر ضد هدايت پيامبران مىداد براى اين كه آن مخالفتها و توطئهها را سبب آزمايش كسانى قرار دهد كه در دلهاى آنها بيمارى شك و ترديد و نفاق و ميل به انحراف است و كسانى كه دلهاى آنها به واسطهء كفر و فسق و عناد سخت شده و قساوت يافته است ، و حقّاً كه ستمكاران در مخالفت و عداوت دور و درازى هستند . وَلِيَعْلَمَ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ أَنَّهُ الْحَقُّ مِن رَبِّكَ فَيُؤْمِنُوا بِهِ فَتُخْبِتَ لَهُ قُلُوبُهُمْ وَإِنَّ اللَّهَ لَهَادِ الَّذِينَ آمَنُوا إِلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ در اين آيه ذكر علت ديگرى بر اين است كه چرا خداوند شيطان را رها مىكند كه با انبيا چنين دشمنى انجام دهد ؟ معناى آيه : و براى اين كه كسانى كه به آنها علم و دانش دينى داده شده به علم اليقين بدانند كه امنيّه و آرزوى پيامبران از جانب پروردگار تو حق و صدق است ، پس بدان ايمان آورند يعنى ايمانشان ثابت شود و يا فزونى يابد ، تا در نتيجه دلهايشان در برابر حق رام و خاضع گردد . و البته خداوند كسانى را كه ايمان آوردهاند به راه راست هدايت مىكند ، يعنى به هدايت خاص جزايى پس از پذيرش هدايت اوليهء عام .